Spis treści:
- 1. Wprowadzenie
- 2. Apteczki w miejscu pracy – co mówią przepisy?
- 3. Ile apteczek powinno znajdować się w zakładzie pracy?
- 4. Co powinno znajdować się w apteczce pierwszej pomocy?
- 5. Kto odpowiada za uzupełnianie apteczki?
- 6. Jak powinno być oznaczone miejsce, w którym znajduje się apteczka?
- 7. Czy w apteczce mogą znajdować się leki?
- 8. Podsumowanie
- 9. Źródła
Szacowany czas czytania 6-8 minut.
1. Wprowadzenie
Apteczka pierwszej pomocy
Czy kiedykolwiek zastanawiałeś/aś się co znajduje się w apteczkach pierwszej pomocy w Twoim zakładzie pracy? Ile takich apteczek powinno być w zakładzie pracy? Kto tak naprawdę decyduje o zawartości apteczki? Czy leki mogą znajdować się w apteczce pierwszej pomocy?
Sprawdźmy to razem!
2. Apteczki w miejscu pracy – co mówią przepisy?
Zgodnie z Kodeksem pracy, pracodawca ma obowiązek zapewnienia odpowiednich środków do udzielania pierwszej pomocy w razie nagłych wypadków. Kwestia ta jest także uregulowana w rozporządzeniu w sprawie ogólnych przepisów BHP, które wskazuje, że firma musi posiadać sprawnie funkcjonujący system pierwszej pomocy, obejmujący:
- Apteczki pierwszej pomocy rozmieszczone w zakładzie pracy,
- Punkty pierwszej pomocy w miejscach szczególnie narażonych na wypadki (np. hale produkcyjne, zakłady chemiczne).
Wszystkie te elementy muszą być łatwo dostępne i odpowiednio oznakowane.
3. Ile apteczek powinno znajdować się w zakładzie pracy?
Nie istnieją sztywne wytyczne dotyczące liczby apteczek w firmie. Przepisy wskazują, że decyzję w tej sprawie podejmuje pracodawca w porozumieniu z lekarzem medycyny pracy. Liczba apteczek powinna zależeć od:
- Wielkości zakładu pracy,
- Liczby pracowników,
- Specyfiki działalności firmy i związanych z nią zagrożeń,
- Odległości do najbliższej apteczki – każda osoba w firmie powinna mieć możliwość szybkiego skorzystania z niej w razie potrzeby.
Choć przepisy nie określają maksymalnej odległości do apteczki, rozsądnym wydaje się przyjąć odległość analogiczną do odległości określonej w zasadach rozmieszczenia gaśnic w obiektach, czyli nie więcej niż 30 metrów od każdego stanowiska pracy.
4. Co powinno znajdować się w apteczce pierwszej pomocy?
Polskie prawo nie określa szczegółowego składu apteczki. Jej zawartość powinna być dostosowana do specyfiki działalności zakładu i zatwierdzona przez lekarza medycyny pracy. Podstawowe wyposażenie obejmuje:
Środki opatrunkowe:
✔ Plastry z opatrunkiem i bez,
✔ Opaski dziane i elastyczne,
✔ Opatrunki jałowe,
✔ Chusty trójkątne.
Akcesoria pomocnicze:
✔ Jednorazowe rękawiczki ochronne,
✔ Nożyczki (z zaokrąglonymi końcówkami),
✔ Maseczki do sztucznego oddychania.
Dodatkowe wyposażenie (opcjonalnie):
✔ Opatrunki hydrożelowe na oparzenia,
✔ Płyn do przemywania oczu, sól fizjologiczna,
✔ Koc ratunkowy (folia NRC).
Instrukcja pierwszej pomocy
Każda apteczka musi zawierać aktualną instrukcję udzielania pierwszej pomocy.
5. Kto odpowiada za uzupełnianie apteczki?
Za wyposażenie apteczek w zakładzie pracy odpowiadają wyznaczeni pracownicy przeszkoleni w zakresie udzielania pierwszej pomocy (osoby wyznaczone przez pracodawcę do udzielania pierwszej pomocy na podstawie przepisów Kodeksu pracy). Osoby te powinny:
- Dbać o stan i kompletność apteczki,
- Sprawdzać terminy ważności materiałów opatrunkowych,
- Zajmować się uzupełnianiem braków.
Lista osób odpowiedzialnych za apteczki powinna być umieszczona na apteczce. Lista ta będzie zgodna z przepisami RODO, gdyż udzielanie pierwszej pomocy i ratowanie życia to cel nadrzędny, stojący ponad przepisami RODO.
6. Jak powinno być oznaczone miejsce, w którym znajduje się apteczka?
Zgodnie z normą PN-EN ISO 7010, wszystkie punkty pierwszej pomocy i apteczki w zakładzie pracy muszą być oznaczone specjalnym znakiem: białym krzyżem na zielonym tle.
Chociaż w naszym mniemaniu z pierwszą pomocą kojarzy się czerwony krzyż na białym tle to nie jest on zgodny z przepisami i nie powinien być stosowany do oznaczania apteczek.
7. Czy w apteczce mogą znajdować się leki?
Zazwyczaj kojarzy nam się, że apteczki pierwszej pomocy służą do udzielania doraźnej pomocy przedmedycznej, a nie do leczenia. Dlatego wydawać by się mogło, że umieszczanie w nich leków jest zabronione. Jednakże polskie prawo tego nie zabrania. Informuje o tym wprost ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym [5], a konkretniej zapis objaśniający definicję pierwszej pomocy:
„Pierwsza pomoc – zespół czynności podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego wykonywanych przez osobę znajdującą się w miejscu zdarzenia, w tym również z wykorzystaniem wyrobów medycznych, wyposażenia wyrobów medycznych, systemów i zestawów zabiegowych, w rozumieniu przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów medycznych, zmiany dyrektywy 2001/83/WE, rozporządzenia (WE) nr 178/2002 i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 oraz uchylenia dyrektyw Rady 90/385/EWG i 93/42/EWG (Dz. Urz. UE L 117 z 05.05.2017, str. 1, z późn. zm.), oraz produktów leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza dopuszczonych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Wynika z tego, iż w apteczce mogą znajdować się konkretne produkty lecznicze.
Przekonanie o tym, że w apteczkach nie powinno być leków, wynika przede wszystkim z ostrożności. Podanie niewłaściwego środka może przynieść więcej szkody niż pożytku – poszkodowany może mieć alergię na składnik leku lub przyjmować inne preparaty, które w połączeniu z nową substancją mogą wywołać niepożądane reakcje. Warto więc zastanowić się, czy obecność leków w apteczce jest rzeczywiście konieczna. Jeśli jednak zapadnie decyzja (w porozumieniu z lekarzem) o umieszczeniu leków w apteczce, kluczowe jest odpowiednie przeszkolenie osób wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy, aby ich podawanie było bezpieczne i świadome.
8. Podsumowanie
Pracodawca ma obowiązek zapewnienia systemu pierwszej pomocy w zakładzie pracy. Liczbę i lokalizację apteczek ustala się indywidualnie, z uwzględnieniem zagrożeń w danym zakładzie. W apteczkach powinny znajdować się materiały dostosowane do potrzeb firmy – ich skład ustala lekarz medycyny pracy. Obsługę i kontrolę apteczek powinni sprawować wyznaczeni pracownicy przeszkoleni w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Apteczki muszą być oznakowane zgodnie z normą PN-EN ISO 7010. Jeśli lekarz medycyny pracy uzna, że w apteczce mają znajdować się leki to należy je wtedy umieścić w apteczce. Dobrze zaplanowany system pierwszej pomocy w firmie może uratować życie w kryzysowej sytuacji. Warto więc zadbać o odpowiednie wyposażenie i rozmieszczenie apteczek, aby zawsze były gotowe do użycia.
9. Źródła
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277 t.j. z późn. zm.)
2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. nr 169 poz. 1650 t.j. z późn. zm.)
3. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2023 r. poz. 822 t.j. z późn. zm.)
4. Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2025 r. poz. 91 t.j.)