Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP) cz. 2: Jak długo trwa opracowanie IBP? Kto musi posiadać IBP? Z czego powinna się składać IBP?

Spis treści:

• 1. Wprowadzenie
• 2. Jak długo trwa opracowanie Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego?
• 3. Kto musi posiadać Instrukcję Bezpieczeństwa Pożarowego?
• 4. Z czego powinna się składać Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego?
• 5. Podsumowanie
• 6. Źródła

Szacowany czas czytania: ok. 6-8 minut

1. Wprowadzenie

Jak już wspomniałem w części 1 artykułu omawiającego tematykę Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego (link). IBP jest dokumentem opisującym sposób zapewnienia ochrony przeciwpożarowej obiektu. Oznacza to, że znajdują się w niej podstawowe informacje o tym, jak powstają pożary lub inne zagrożenia. Zawiera także opis jak zapobiegać takim sytuacjom. W jej skład wchodzą wskazówki dotyczące działań organizacyjnych i technicznych, które pomagają w zapobieganiu tym zagrożeniom.

2. Jak długo trwa opracowanie Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego?

Opracowanie Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP) zazwyczaj powinno trwać w granicach 1-2 tygodni, jednakże czas ten zależy od kilku ważnych czynników. W prostych przypadkach, takich jak małe biura czy magazyny, Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego może być gotowa w ciągu kilku dni. Dla większych lub bardziej skomplikowanych budynków, takich jak zakłady przemysłowe czy centra handlowe, przygotowanie może zająć więcej czasu.

Co wpływa na czas przygotowania IBP?

1. Rodzaj obiektu – jeśli obiekt jest prosty, jak biurowiec czy magazyn, analiza jest szybsza. W przypadku obiektów z zaawansowanymi systemami (np. fabryk z procesami technologicznymi) trzeba uwzględnić więcej szczegółów, co zajmuje więcej czasu.
2. Rozmiar i złożoność budynku – duże budynki lub takie, które mają skomplikowany układ dróg ewakuacyjnych, wymagają więcej pracy.
3. Dostępność dokumentacji techniczne – jeżeli są aktualne plany budowlane i techniczne, opracowanie idzie szybciej. Jeśli ich brakuje, trzeba je zdobyć lub odtworzyć.
4. Charakter prowadzonej działalności – obiekty, gdzie używa się materiałów łatwopalnych lub niebezpiecznych, wymagają dokładniejszej analizy.
5. Wizja lokalna – specjalista musi obejrzeć obiekt na miejscu, sprawdzić drogi ewakuacyjne, systemy przeciwpożarowe i inne elementy – to też wymaga czasu.
6. Współpraca z właścicielem obiektu – szybkie dostarczenie informacji i dokumentów przez właściciela może przyspieszyć proces.

Podczas tworzenia dokumentacji, jak to bywa w życiu, mogą wystąpić różne nieprzewidziane okoliczności, które mogą zarówno przyspieszyć, jak i opóźnić jej opracowanie.

3. Kto musi posiadać Instrukcję Bezpieczeństwa Pożarowego?

Ustawowo obowiązek zapewnienia odpowiedniego stanu ochrony przeciwpożarowej terenu czy też obiektu spoczywa na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku. W myśl Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów – wymienione osoby zapewniają i wdrażają Instrukcję Bezpieczeństwa Pożarowego.

Dokument Instrukcji Bezpieczeństwa pożarowego zgodnie z prawem obligatoryjnie wymagany jest dla budynków:

• użyteczności publicznej,
• zamieszkania zbiorowego,
• produkcyjnych,
• magazynowych,
• inwentarskich.

Jeśli występują w nich strefy zagrożone wybuchem, a ponadto:

a) kubatura brutto budynku lub jego części stanowiącej odrębną strefę pożarową przekracza 1000 m3,

b) kubatura brutto budynku inwentarskiego przekracza 1500 m3,

c) powierzchnia strefy pożarowej obiektu innego niż budynek przekracza 1000 m2.

Należy zaznaczyć, iż rozporządzenie dopuszcza, aby w obiektach produkcyjnych i magazynowych Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego stanowiła część instrukcji technologiczno-ruchowej, a w obiektach znajdujących się na terenach zamkniętych, służących obronności państwa, część planu ochrony przeciwpożarowej i działań ratowniczych.

4. Z czego powinna się składać Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz dobrymi praktykami wymagane jest, aby Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego zawierała co najmniej następujące elementy:

1. Opis warunków ochrony przeciwpożarowej, który opisuje obecny stan ochrony przeciwpożarowej w budynku, czyli jak zabezpieczone są różne części obiektu w razie pożaru.
2. Wyposażenie w urządzenia przeciwpożarowe – określenie, jakie urządzenia przeciwpożarowe są w budynku (np. gaśnice, systemy alarmowe) oraz jak często należy je sprawdzać i konserwować, aby były gotowe do użycia w razie potrzeby.
3. Postępowanie w przypadku pożaru lub innego zagrożenia, które zawiera szczegóły dotyczące działań, jakie należy podjąć, gdy wybuchnie pożar lub wystąpi inne niebezpieczeństwo (np. przeprowadzenie ewakuacji).
4. Bezpieczne wykonywanie prac niebezpiecznych pod względem pożarowym. Jeżeli w obiekcie wykonuje się prace, które mogą zwiększyć ryzyko pożaru (np. spawanie, prace z użyciem łatwopalnych substancji), instrukcja zawiera informacje o zabezpieczeniu tych prac wraz ze stosowną dokumentacją.
5. Warunki i organizacja ewakuacji ludzi. Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego wskazuje, jak zaplanować ewakuację osób w razie pożaru – gdzie są wyjścia ewakuacyjne, jakie drogi ewakuacyjne są do dyspozycji, jak sprawdzać, czy ewakuacja przebiega prawidłowo.
6. Zasady zapoznania użytkowników z instrukcją i przepisami przeciwpożarowymi. Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego określa, jak użytkownicy budynku (w tym pracownicy) będą informowani o zasadach bezpieczeństwa pożarowego, np. w ramach szkoleń.
7. Obowiązki osób korzystających z obiektu. W Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego powinny znajdować się zapisy dot. zadań i odpowiedzialność osób, które stale korzystają z budynku, np. utrzymywanie porządku, znajomość procedur ewakuacyjnych.
8. Plany obiektu. Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego zawiera szczegółowe plany budynku, które pokazują m.in.:
   • Powierzchnię, wysokość i liczbę kondygnacji – jak wygląda struktura budynku,
   • Odległość od obiektów sąsiadujących – jak daleko znajduje się budynek od innych obiektów,
   • Substancje palne i ich parametry – opisuje materiały, które mogą łatwiej się zapalić,
   • Obciążenie ogniowe w strefach pożarowych – wskazuje, jak duże jest ryzyko pożaru w różnych częściach budynku,
   • Liczba osób w budynku – ile osób może przebywać na każdej kondygnacji i w pomieszczeniach,
   • Lokalizacja stref zagrożenia wybuchem – określa miejsca, które mogą być niebezpieczne z powodu substancji wybuchowych,
   • Podział budynku na strefy pożarowe – wskazuje, jak budynek jest podzielony na części, które mają różne wymagania pożarowe,
   • Wskazówki ewakuacyjne – jak łatwo i szybko można ewakuować ludzi, wskazanie wyjść ewakuacyjnych,
   • Lokalizacja urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic – gdzie znajdują się urządzenia do gaszenia pożaru, hydranty, dźwigi dla ekip ratowniczych,
   • Dojścia do dróg pożarowych i innych dróg dojazdowych – jak dojechać do budynku w razie potrzeby interwencji straży pożarnej.
9. Osoby odpowiedzialne za opracowanie instrukcji. W Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego powinny znaleźć się zapisy określające dane przygotowującego dokumentację – osoby lub firmy, które są odpowiedzialne za jej stworzenie.

W uzupełnieniu do wymienionych elementów instrukcji, choć nie jest to obowiązkowe, zaleca się dodanie ogólnych informacji o zagrożeniu pożarowym w obiekcie oraz przepisów przeciwpożarowych obowiązujących w tym miejscu. Wszystkie te informacje powinny być przekazane pracownikom oraz osobom, które korzystają z budynku, w ramach szkoleń.

5. Podsumowanie

Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP) to kluczowy dokument określający zasady ochrony przeciwpożarowej budynków. Czas jej opracowania zależy od wielkości i złożoności obiektu, dostępności dokumentacji oraz rodzaju prowadzonej działalności. IBP jest obowiązkowa dla wielu typów budynków, a jej treść obejmuje m.in. zasady ewakuacji, wyposażenie przeciwpożarowe oraz obowiązki użytkowników obiektu. Dokument ten jest niezbędnym elementem zapewnienia bezpieczeństwa i zgodności z przepisami przeciwpożarowymi.

6. Źródła

1. Ustawa o ochronie przeciwpożarowej – Dz. U. z 2024 r. poz. 275 t.j. ze zm.
2. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów – Dz. U. z 2023 r. poz. 822 t.j. ze zm.
3. Materiały szkoleniowe z zakresu ochrony przeciwpożarowej.