Obowiązki właścicieli oraz zarządców budynków w ochronie przeciwpożarowej

Spis Treści:

1. Wstęp
2. Część I – Czynności zabronione
   • Zagrożenia związane z ogniem i materiałami palnymi
   • Instalacje, urządzenia i pojazdy
   • Drogi ewakuacyjne i dostęp dla służb
   • Składowanie materiałów i gospodarka butlami gazowymi
3. Część II – Obowiązki właścicieli i zarządców
   • Sprawność urządzeń przeciwpożarowych
   • Instrukcje i oznakowanie
   • Bezpieczeństwo na placach składowych i stacjach paliw
   • Regularne prace porządkowe
4. Podsumowanie
5. Źródła

Czas czytania: 7-9 minut

1. Wstęp

Ochrona przeciwpożarowa to nie tylko przepisy i procedury – to codzienna praktyka, która w bezpośredni sposób przekłada się na bezpieczeństwo życia i mienia. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów precyzyjnie określa zarówno czynności zabronione, jak i obowiązki właścicieli oraz zarządców obiektów.

Poniższy artykuł przedstawia w przystępny sposób te zasady, bazując na §4 rozporządzenia, aby ułatwić ich zrozumienie i praktyczne wdrożenie w obiektach użyteczności publicznej, zakładach pracy oraz na terenach składowych.

2. Część I – Czynności zabronione

Rozporządzenie wskazuje aż 20 grup czynności, które są surowo zabronione, ponieważ mogą doprowadzić do powstania lub rozprzestrzeniania się pożaru.

Zagrożenia związane z ogniem i materiałami palnymi

• Zakaz używania otwartego ognia i palenia tytoniu w strefach zagrożenia wybuchem oraz tam, gdzie występują materiały niebezpieczne pożarowo.
• Rozgrzewanie smoły i materiałów palnych otwartym ogniem w odległości mniejszej niż 5 m od obiektów lub składowisk.
• Rozpalanie ognisk, wysypywanie gorącego popiołu, wypalanie traw w miejscach grożących zapaleniem obiektów lub materiałów.
• Składowanie materiałów palnych (gałęzi, chrustu, odpadów roślinnych) bliżej niż 4 m od granicy sąsiedniej działki.
• Ustawianie urządzeń elektrycznych grzewczych bezpośrednio na podłożu palnym.
• Składowanie palnych materiałów zbyt blisko urządzeń nagrzewających się powyżej 100°C, linii kablowych czy rozdzielnic elektrycznych.
• Stosowanie osłon z materiałów łatwopalnych na punktach świetlnych, jeśli są zbyt blisko źródła światła.
• Montaż osprzętu elektrycznego bezpośrednio na palnym podłożu bez odpowiedniego zabezpieczenia.

Instalacje, urządzenia i pojazdy

• Użytkowanie niesprawnych instalacji i urządzeń albo niepoddawanie ich wymaganym kontrolom.
• Garażowanie pojazdów silnikowych w miejscach do tego nieprzeznaczonych, zwłaszcza bez opróżnienia zbiornika paliwa i odłączenia akumulatora.
• Napełnianie butli gazem płynnym na stacjach paliw i w innych obiektach nieprzeznaczonych do tego celu.
• Przeładunek ropy i produktów naftowych w miejscach niedozwolonych.

Drogi ewakuacyjne i dostęp dla służb

• Blokowanie dróg ewakuacyjnych poprzez składowanie materiałów lub ustawianie przedmiotów zmniejszających ich wymagane wymiary.
• Przechowywanie materiałów palnych na poddaszach, strychach, w piwnicach oraz pomieszczeniach technicznych.
• Składowanie butli gazowych w piwnicach i na poddaszach.
• Zamykanie drzwi ewakuacyjnych w sposób uniemożliwiający natychmiastowe użycie.
• Blokowanie drzwi i bram przeciwpożarowych w sposób uniemożliwiający ich samoczynne zamknięcie.
• Zmniejszanie wymiarów dróg ewakuacyjnych przez elementy wystroju lub instalacje.
• Utrudnianie dostępu do urządzeń PPOŻ – gaśnic, hydrantów, zaworów, wyjść ewakuacyjnych, wyłączników prądu, kurków gazowych, a także do okien i krat wymagających możliwości otwarcia.
• Wykorzystywanie dróg ewakuacyjnych jako miejsc oczekiwania przed wejściem do sal widowiskowych.

3. Część II – Obowiązki właścicieli i zarządców

Właściciele, zarządcy i użytkownicy (z wyjątkiem budynków mieszkalnych jednorodzinnych) mają prawny obowiązek zapewnienia minimalnych standardów bezpieczeństwa pożarowego.

Sprawność urządzeń przeciwpożarowych

• Utrzymywanie urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w pełnej sprawności.
• Wyposażenie obiektów w przeciwpożarowe wyłączniki prądu zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi.

Instrukcje i oznakowanie

• Umieszczanie w widocznych miejscach instrukcji postępowania na wypadek pożaru wraz z numerami alarmowymi.
• Oznakowanie zgodne z Polskimi Normami, w tym:
  • dróg i wyjść ewakuacyjnych,
  • lokalizacji gaśnic, hydrantów, urządzeń sterujących,
  • stref zagrożenia wybuchem,
  • miejsc zbiórki do ewakuacji,
  • dróg pożarowych i przeciwpożarowych zbiorników wodnych.

Bezpieczeństwo na placach składowych i stacjach paliw

• Zachowanie pasa ochronnego 2 m z materiałów niepalnych wokół placów składowych.
• Możliwość składowania materiałów palnych pod ścianami obiektu tylko w ściśle określonych warunkach (m.in. dostęp dla straży, odległość od drogi pożarowej, brak przekroczenia powierzchni strefy pożarowej).
• Umieszczanie na dystrybutorach LPG informacji o zakazie napełniania butli gazowych.

Regularne prace porządkowe

W obiektach produkcyjnych i magazynowych – prowadzenie systematycznych prac porządkowych w miejscach zalegania pyłów palnych, zgodnie z wymaganiami Polskich Norm.

4. Podsumowanie

Przestrzeganie wymienionych zasad nie jest tylko wymogiem formalnym, ale realnym warunkiem bezpieczeństwa. Czynności zabronione mają na celu wyeliminowanie działań mogących doprowadzić do pożaru, natomiast obowiązki właścicieli i zarządców budynków i terenów to fundament skutecznej prewencji.

Wdrożenie tych rozwiązań i ich stała kontrola nie tylko chroni życie i mienie, ale również pozwala uniknąć odpowiedzialności prawnej i finansowej.

5. Źródła

• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2023 r. poz. 822 t.j. ze zm.)
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 188 t.j.).